Ο Benjamin Lewis ήταν ένα από τα πρόσωπα που ανήκαν στον κύκλο του Βύρωνα καθώς ήταν ιπποκόμος του ένδοξου Βρετανού ρομαντικού ποιητή τα δύο τελευταία χρόνια της ζωής. Ο Lewis, όμως, αποτελεί μία ξεχωριστή και ενδιαφέρουσα περίπτωση φιλέλληνα καθώς ήταν ο πρώτος Αφροαμερικανός που μετέβη στην επαναστατημένη Ελλάδα το 1823.
Ο Lewis ήταν ένας εικοσιεξάχρονος Αφροαμερικανός που είχε γεννηθεί στις ΗΠΑ στα τέλη του 18ου αιώνα. Το 1822-1823 εργαζόταν στην υπηρεσία του Edward Trelawny, στενού φίλου του Λόρδου Βύρωνα. Εξ’ όσων γνωρίζουμε ήταν ένας πρόθυμος ακόλουθος που γνώριζε από φροντίδα αλόγων και μαγειρική.
Η καταστροφή των Ψαρών τον Ιούνιο του 1824 αποτέλεσε ένα από τα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης που συγκλόνισε τους λαούς της Ευρώπης και τόνωσε το φιλελληνικό κίνημα τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Το δράμα και η αυτοθυσία των Ψαριανών ενέπνευσε πλήθος καλλιτεχνών του 19ου αιώνα, οι οποίοι μέσα από τα έργα τους μνημόνευσαν την καταστροφή του νησιού φιλοτεχνώντας πίνακες, γράφοντας ποιήματα ή ανεβάζοντας χορευτικές ή θεατρικές παραστάσεις.
Ακολουθία της Ανάστασης σε ελληνορθόδοξη εκκλησία της Τρωάδας (Πηγή: The Illustrated London News, 20/4/1878)Οι καταγραφές των φιλελλήνων που ταξίδεψαν στην επαναστατημένη Ελλάδα και τα βιβλία που εξέδωσαν με τις εμπειρίες τους αποτελούν σημαντικές ιστορικές πηγές, καθώς μας προσφέρουν εικόνα και γνώση, όχι μόνο για τα επαναστατικά τεκταινόμενα, αλλά και για τον τρόπο ζωής, τα έθιμα και τις γιορτές των Ελλήνων τη δεκαετία του 1820.
Πώς εορταζόταν το Πάσχα στα χρόνια του Αγώνα; Ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την ημέρα του Μεγάλου Σαββάτου και τον εορτασμό της Ανάστασης μας παρέχει ο Βρετανός φιλέλληνας Julius Millingen, ο οποίος τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1825 βρισκόταν στο Ναύπλιο.
Στρατιώτες από την Κεντρική Ευρώπη, αρχές 19ου αιώνα (Πηγή: depositphotos.com)
Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης πλήθος εθελοντών στρατιωτών και αξιωματικών, κυρίως από την Ευρώπη, προσήλθαν στην επαναστατημένη Ελλάδα προκειμένου να συνδράμουν στον αγώνα των Ελλήνων εναντίον των Οθωμανών. Υπολογίζεται ότι περίπου 1.500 ένοπλοι φιλέλληνες πολέμησαν τα χρόνια εκείνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας.
Ανάμεσα στους στρατιώτες φιλέλληνες εντοπίζουμε 4 ζεύγη αδελφών. Πρόκειται για τα αδέλφια Bassano, τους αδελφούς Beck, τα δίδυμα αδέλφια Fels και τους Seiger. Σημαντικές πληροφορίες για τα πρόσωπα αυτά αντλούμε από τον κατάλογο των φιλελλήνων του Ερρίκου Φορνέζη καθώς και από το βιβλίο «Και πάλι μια Ελεύθερη Ελλάδα» του διακεκριμένου φιλέλληνα καθηγητή William St Clair.
Ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας των Ελλήνων ενάντια στους Οθωμανούς κατακτητές προκάλεσε ένα τεράστιο φιλελληνικό κύμα που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά και στις ΗΠΑ. Η δημοτικότητα της Ελληνικής υπόθεσης ήταν τόσο μεγάλη, ώστε στα χρόνια της Επανάστασης του 1821 κυκλοφόρησαν πολλά διακοσμητικά ή χρηστικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως ρολόγια, πιάτα, μέχρι και τράπουλες, που ήταν εμπνευσμένα από τον αγώνα των Ελλήνων.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι τη δεκαετία του 1820 τυπώθηκαν στην Ευρώπη δύο τράπουλες με φιλελληνικό θέμα. Η μία το 1822 στη Γερμανία και η άλλη το 1829 στην Ουγγαρία. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτές δεν ήταν οι πρώτες τράπουλες με ελληνικό θέμα, αφού προεπαναστατικά στη Γαλλία και πιο συγκεκριμένα στο Παρίσι και στη Λιλ είχε κυκλοφορήσει μεταξύ του 1805 και του 1807 ένα παιχνίδι καρτών με τίτλο «Histoire Grecque».
Η γερμανική τράπουλα του 1822
Γερμανική τράπουλα του 1822 από ιδιωτική συλλογή (Πηγή: Περιοδικό Αρχαιολογία και Τέχνες)Η τράπουλα αυτή φιλοτεχνήθηκε το 1822 στη Λειψία της Γερμανίας από τον Γερμανό C.H. Zoelcke. Είναι πλήρης και περιλαμβάνει 52 χαρτιά διαστάσεων 8,4 x 5,5 εκατοστά, τα οποία είναι αποθηκευμένα σε ένα γκρίζο κουτί που φέρει χρυσές ταινίες και έχει διαστάσεις 9,3 x 6,2 x 2,9 εκατοστά.
Αφροαμερικανός στρατιώτης στα τέλη του 18ου αιώνα. (Πηγή: nps.gov.)Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης πλήθος φιλελλήνων πολεμιστών από διάφορες χώρες της Ευρώπης, αλλά και από τις ΗΠΑ μετέβησαν στον ελλαδικό χώρο προκειμένου να συνδράμουν τον αγώνα των Ελλήνων εναντίον των Οθωμανών κατακτητών. Τα χρόνια της Επανάστασης, λοιπόν, κατέφθασαν από τις ΗΠΑ γενναίοι πολεμιστές, όπως ο George Jarvis και ο William Washington, οι οποίοι διακρίθηκαν στα πεδία των μαχών. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις φιλελλήνων αγωνιστών ήταν ο Αφροαμερικανός James Jacob Williams, ο οποίος έφτασε στην Ελλάδα το 1827 και πέθανε σε αυτήν δύο χρόνια αργότερα.
Οι πληροφορίες που έχουμε για τη ζωή του και τη δράση του στην Ελλάδα δεν είναι πολλές, καθώς οι διαθέσιμες πηγές είναι περιορισμένες. Όσα στοιχεία γνωρίζουμε για τον Williams προέρχονται από το βιβλίο του Jonathan Peckham Miller «The Condition of Greece in 1827 and 1828» (1828) καθώς και από το περιηγητικό έργο του John Lloyd Stephens «Incidents of Travel in Greece, Turkey, Russia, and Poland» (1838).
